Stowarzyszenie im. Prof. Zbigniewa Hołdy

Prof. Zbigniew Hołda

Prof. Zbigniew Hołda

Zbigniew Hołda urodził się 17 marca 1950 roku w Ełku, ale pierwsze lata dzieciństwa spędził u dziadków w Sitnicy pod Gorlicami. Do końca życia tę część Polski uważał za swoją małą ojczyznę, podobnie jak Lublin, gdzie przeprowadził się z rodzicami i siostrą jeszcze przed pójściem do szkoły i gdzie mieszkał do końca życia.

W latach 1964-68 był uczniem jednego z dwu najlepszych lubelskich męskich liceów – Liceum im. Stanisława Staszica.  To był czas jego pierwszego kontaktu z SB, kiedy został przyłapany podczas studenckiej manifestacji w marcu ’68.

W październiku 1968 roku Zbigniew Hołda rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie. Był aktywnym studentem, prowadził na Wydziale Prawa Studencki Ośrodek Dyskusyjny ZMS, a  po dojściu do władzy przez Edwarda Gierka, licząc na zmiany w polityce państwa zapisał się do PZPR, był też szefem Koła Naukowego Filozofów.  Filozofia prawa była jego głównym zainteresowaniem na studiach i choć w pracy magisterskiej zajmował się dziełem Leona Petrażyckiego, to po studiach, w 1972 roku, został asystentem w Zakładzie Prawa Karnego  i Kryminologii UMCS. Po sześciu latach obronił pracę doktorską  na temat odpowiedzialności karnej za zażywanie i posiadanie środków odurzających według prawa polskiego, którą przygotował pod kierunkiem prof. Andrzeja Wąska. W następnych latach interesował się przede wszystkim kryminologią, w 1983 roku wraz ze Zbigniewem Welczem wydał skrypt „Kryminologia”, w którym omówione zostały aktualne teorie dotyczące tej dziedziny. Pracę na uczelni łączył z aplikacją sądową, a potem, w latach 80. z praktyką radcy prawnego.

W 1980 roku, po powstaniu „Solidarności”, Zbigniew Hołda aktywnie włączył się w działalność związkową, jako doradca a potem członek Zarządu Regionu Środkowo-Wschodniego „S”. Działał też w tzw. strukturach poziomych PZPR,  za co – mimo że wcześniej sam złożył legitymację – został wyrzucony z tej partii. W stanie wojennym, w grudniu 1981 roku został internowany – najpierw we Włodawie, potem w Lublinie. Po  zwolnieniu, tuż przed Wielkanocą 1982 roku, od razu włączył się w działalność opozycyjną, współpracował z podziemnym zarządem regionu „S” i pisywał do podziemnych wydawnictw, służył pomocą prawną, uczestniczył w akcji „Wakacje z Bogiem” – kolonii i wypoczynku dla dzieci związkowców. W jego domu odbywały się spotkania z ludźmi opozycji:  m.in. Jackiem Kuroniem, Bronisławem Gieremkiem, Adamem Michnikiem, Jackiem Maziarskim, mecenasem Jackiem Taylorem, Marcinem Królem, w niektórych uczestniczyło nawet po kilkadziesiąt osób.  Również u niego organizowane były seanse filmowe, pokazywane były filmy paryskiej NOWE-j, jak  tzw. „półkowniki”, np. „Przesłuchanie”  –  te seanse także miały bardzo liczną publiczność.

Pobyt w więzieniu wpłynął na zmianę jego zainteresowań badawczych, zajął się przede wszystkim prawem penitencjarnym. W latach 80 uczestniczył w seminarium z penitencjarystyki prowadzonym przez Andrzeja Rzeplińskiego w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego. Co ciekawe, większość uczestników tego seminarium miała zakaz wstępu do więzień.  Systematycznie też jeździł na Uniwersytet Jagielloński na seminaria prof.  Stanisława Waltosia i Andrzeja Gaberle.

W 1990 roku Zbigniew Hołda habilitował się w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk  na podstawie rozprawy  „Status prawny skazanego odbywającego kare pozbawienia wolności”.  Wkrótce potem, w 1992 roku,  został kierownikiem Katedry Prawa i Polityki Penitencjarnej UJ.

Od 1989 roku pracował nad projektem kodeksu karnego wykonawczego w Zespole Prawa Karnego Wykonawczego Komisji ds. Reformy Prawa Karnego przy Ministrze Sprawiedliwości. W latach 1999-2000 uczestniczył w pracach Zespołu ds. Kodyfikacji Karnych przy Ministrze Sprawiedliwości, a następnie – Komisji ds. Reformy Prawa karnego przy Prezydencie RP. Wielokrotnie też był ekspertem w pracach komisji sejmowych w tych sprawach.

W latach 90. w pracy naukowej coraz częściej Zbigniew Hołda łączył zagadnienia prawa penitencjarnego z ochroną praw człowieka. W 1997 roku wydał, napisany wspólnie z Kazimierzem Postulskim komentarz do kodeksu karnego wykonawczego.

Lata 90. i 2000. to także czas działalności społecznej Zbigniewa Hołdy. Był członkiem Komitetu Helsińskiego, członkiem a następnie  wiceprezesem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, a także, w latach 2004-07 – członkiem Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom. Wielokrotnie występował przed sądami, także przed Trybunałem Konstytucyjnym, w sprawach dotyczących ochrony praw człowieka.

W 2009 roku Fundacja Uniwersyteckich Poradni Prawnych nadała mu tytuł Prawnika Pro bono,  Gazeta Prawna przyznała mu  nagrodę Złoty Paragraf dla adwokata, a porozumienie polskich, niemieckich, francuskich i hiszpańskich organizacji działających na rzecz praw gejów i lesbijek  uhonorowało go Nagrodą Tolerancji za  działalność w dziedzinie ochrony prawa człowieka, także w obronie mniejszości seksualnych.

Od  1973 roku Zbigniew Hołda był żonaty z Małgorzatą Bielecką, dziennikarką. Córka Katarzyna jest artystką i nauczycielką. Joanna – doktorem nauk prawnych.

Zmarł 20 maja 2009 roku na chorobę nowotworową.

Stanowisko KOS ws. odmowy przekazania przez Przewodniczącego nowej Krajowej Rady Sądownictwa odwołań złożonych przez sędziów Sądu Najwyższego

11 sierpnia 2018